Een stofmasker beschermt je luchtwegen tegen deeltjes die vrijkomen bij zagen, schuren, boren, mengen en slopen. Het fijnste stof zie je vaak niet hangen, maar het komt wel het diepst in je longen. Een masker dat goed op je gezicht aansluit, filtert die deeltjes uit de lucht die je inademt.
Het aanbod loopt van wegwerpmaskers in de klassen FFP1, FFP2 en FFP3 tot herbruikbare halfmaskers waarin je zelf filters wisselt. Bij die halfmaskers horen losse deeltjesfilters, gasfilters en voorfilters, zodat je hetzelfde masker inzet bij stof, bij damp of bij een combinatie daarvan. Klus je af en toe, dan volstaat een wegwerpmodel meestal. Sta je dagelijks in het stof, dan werkt een halfmasker prettiger.
Bij BAUHAUS vind je stofmaskers voor de klus in huis en voor dagelijks gebruik op de bouwplaats, van losse maskers tot complete veiligheidssets met filters. De prijzen liggen structureel laag, zodat je zonder aarzelen een vers masker pakt op het moment dat het nodig is, ook wanneer je er meerdere per week doorheen gaat.
Bij het schuren van plamuur, het doorzagen van hout of het boren in beton komt er meer stof vrij dan je verwacht, zeker in een afgesloten ruimte. Voor dit soort grove, niet giftige stofdeeltjes gebruik je meestal een masker in klasse FFP1 of FFP2. Datzelfde geldt bij het opruimen van een zolder of het weghalen van oude isolatie, waarbij je naast je luchtwegen ook je ogen wilt afschermen met een veiligheidsbril.
Op de bouw hangt vaak een mengeling van cementstof, kwartsstof en houtstof in de lucht. Kwartsstof komt vrij bij het frezen, slijpen en boren in beton, steen en tegels, en vraagt om een hogere filterklasse dan grof zaagstof. Combineer je masker op zo'n werkplek met gehoorbescherming, want de machines die het meeste stof maken, produceren doorgaans ook het meeste lawaai.
In een werkplaats werk je met verf, lak, lijm en oplosmiddelen die naast stof ook dampen afgeven. Een wegwerpstofmasker houdt die dampen niet tegen, daarvoor heb je een halfmasker met een gasfilter of een combinatiefilter nodig. In laboratoria en bij industrieel werk kies je doorgaans voor de hoogste deeltjesklasse, omdat de concentraties daar constanter en hoger liggen dan bij losse klussen.
De keuze begint bij het materiaal dat je bewerkt, niet bij het masker. Hout, gips en plamuur geven grof stof dat vooral irriteert. Beton, natuursteen, tegels en metaal geven fijner stof dat dieper doordringt en om een hogere klasse vraagt. Werk je met verf, lak of oplosmiddelen, dan heb je te maken met dampen en niet met stof, en verandert de vraag naar het type filter volledig.
De klassen FFP1, FFP2 en FFP3 uit de norm EN 149 lopen op in filterrendement: minimaal 80, 94 en 99 procent. Bij twijfel tussen twee klassen kies je de hogere, want een te licht masker geeft schijnzekerheid. Let ook op de aanduiding NR en R op de verpakking: NR betekent dat het masker voor één werkdag bedoeld is, R dat het na reiniging opnieuw gebruikt mag worden.
Een wegwerpmasker is licht, vraagt geen onderhoud en is snel gepakt, wat past bij losse klussen en wisselende werkplekken. Een halfmasker met verwisselbare filters kost meer bij aanschaf, maar gaat jaren mee en laat zich aanpassen aan het werk van dat moment. Wie meerdere dagen per week in het stof staat of afwisselend met stof en damp werkt, heeft aan een halfmasker meer.
Een masker werkt alleen als er geen lucht langs de randen naar binnen lekt. Kijk daarom naar een buigzame neusbeugel, een zachte afdichtrand en elastieken die je op spanning kunt zetten. Bril, baard of stoppels beperken de afdichting, en dan geeft een halfmasker met siliconen rand doorgaans een betere aansluiting dan een gevouwen model.
Voor tien minuten schuren merk je het verschil tussen maskers nauwelijks. Bij langer werk gaan gewicht, ademweerstand en warmteafvoer zwaar wegen. Een uitademventiel, brede elastieken en een gevormd model dat de mond vrijhoudt, maken het verschil tussen een masker dat opblijft en een masker dat halverwege om je nek hangt.
Zet het masker op voordat je de werkruimte binnengaat en houd het op tot het stof is gaan liggen, ook tijdens het opruimen. Trek de neusbeugel met twee vingers over je neusrug aan in plaats van met één, zodat de rand overal contact maakt. Controleer de afdichting daarna met een simpele test: leg je handen luchtdicht over het masker en adem uit. Voel je lucht langs je wangen of neus ontsnappen, dan zit het masker niet goed en pas je de elastieken aan.
Vervang een wegwerpmasker zodra het vochtig, beschadigd of vuil is, of wanneer je merkt dat ademen zwaarder gaat. Dat laatste betekent dat het filtermateriaal dichtslibt. Bewaar ongebruikte maskers in de gesloten verpakking op een droge plek, want stof en vocht in een gereedschapskist tasten het filtervlies aan. Een halfmasker maak je na gebruik schoon met lauw water en milde zeep, waarna je het volledig laat drogen voordat je nieuwe filters plaatst. Doe dat met schone werkhandschoenen aan wanneer de filters zichtbaar verzadigd zijn, zodat je het opgevangen stof niet alsnog met je handen verspreidt.
Noteer bij gasfilters de datum waarop je ze in gebruik neemt. Ze verzadigen ook zonder intensief gebruik, omdat het actieve kool in het filter contact maakt met de omgevingslucht zodra de verpakking open is. Ruik of proef je iets door het masker heen, dan is het filter op en vervang je het direct.
Dat hangt af van het materiaal dat je bewerkt en van de tijd die je eraan besteedt. Voor grof, niet giftig stof zoals zaagstof en gipsstof volstaat FFP1, voor houtstof, cementstof en glaswol kies je FFP2, en voor zeer fijne of schadelijke deeltjes zoals kwartsstof en metaalrook ga je naar FFP3. De cijfers verwijzen naar het filterrendement dat de norm EN 149 minimaal voorschrijft: 80, 94 en 99 procent. Twijfel je tussen twee klassen, neem dan de hoogste van de twee.
Het verschil zit in het filterrendement en in de maximale lekkage langs de randen. Een FFP2 masker filtert minimaal 94 procent van de deeltjes, een FFP3 masker minimaal 99 procent, en bij FFP3 stelt de norm ook strengere eisen aan de aansluiting op het gezicht. Die strakkere afdichting merk je: ademen kost iets meer moeite en het masker voelt nauwer. Voor de meeste klussen in huis is FFP2 voldoende, terwijl FFP3 hoort bij werk met kwartsstof, schimmelsporen of metaaldampen.
Een wegwerpmasker met de aanduiding NR is bedoeld voor één werkdag en gooi je daarna weg. Vervang het eerder zodra het vochtig of beschadigd raakt, of wanneer je voelt dat ademhalen zwaarder gaat, want dan zit het filtermateriaal dicht. Bij een herbruikbaar halfmasker vervang je alleen de filters: deeltjesfilters wanneer de ademweerstand oploopt, gasfilters zodra je geur of smaak doorheen waarneemt. Een voorfilter is goedkoop te vervangen en verlengt de levensduur van het hoofdfilter aanzienlijk.
Gezichtsbeharing verstoort de afdichtrand, waardoor er lucht langs het masker naar binnen lekt en de opgegeven filterklasse in de praktijk niet gehaald wordt. Bij stoppels of een korte baard geeft een halfmasker met een zachte siliconen rand doorgaans een betere aansluiting dan een gevouwen wegwerpmodel. Draag je een bril, kies dan een masker met een uitademventiel, want dat voert de warme uitademlucht naar voren af in plaats van omhoog langs je glazen. Een stevig aangedrukte neusbeugel helpt daar ook bij.
Nee, een stofmasker filtert alleen vaste deeltjes en aerosolen en houdt gassen of oplosmiddeldampen niet tegen. Voor dampen van verf, lak, lijm of ontvetter heb je een halfmasker met een gasfilter nodig, herkenbaar aan een letter en een cijfer zoals A1, B1 of E1. De letter geeft aan tegen welke stofgroep het filter werkt en het cijfer staat voor de opnamecapaciteit. Werk je met verf die tijdens het spuiten of schuren zowel damp als deeltjes geeft, dan kies je een combinatiefilter zoals A2P2 dat beide taken tegelijk uitvoert.
Alles voor jouw werkplaats vind je bij BAUHAUS. Werk je met een slijptol, een verfspuit of een hogedrukreiniger, dan vult een spatscherm je masker aan met bescherming voor je hele gezicht. In de categorie persoonlijke bescherming vind je verder alles wat bij ademhaling, zicht en gehoor hoort, en met stevige werkkleding houd je het stof ook van je huid en je gewone kleren af.
