Klemmen houden je werkstuk op zijn plaats terwijl je zaagt, boort, schuurt of lijmt. Zodra je beide handen nodig hebt voor het gereedschap zelf, neemt een klem het vasthouden over. Dat scheelt kracht en zorgt ervoor dat verbindingen recht blijven en lijmnaden onder gelijkmatige druk uitharden. Zonder klem schuift een werkstuk weg tijdens het zagen of boren, en dat merk je meteen aan de maatvoering.
Het aanbod loopt van lichte veerklemmen die je met één hand dichtknijpt tot zware schroefklemmen met een stalen spindel voor constructiewerk. Daartussen zitten eenhandsklemmen en snelspanklemmen waarmee je snel wisselt, lijmtangen voor grotere panelen en hoekspanners waarmee je twee delen haaks tegen elkaar zet. Tafelklemmen en figuurzaagklemmen koppelen gereedschap of werkstuk juist aan je werkblad, zodat je een vaste basis hebt om vanaf te werken. Welk type je kiest hangt vooral af van het gewicht van het werk en van de kracht die de verbinding moet krijgen.
Bij BAUHAUS staan klemmen van merken die zich in de werkplaats bewezen hebben, van losse exemplaren tot complete sets. De prijzen liggen structureel laag, zodat je er meerdere tegelijk kunt aanschaffen zonder dat je klus duurder wordt dan nodig is.
De meest voorkomende toepassing is verlijmen. Houtlijm heeft aandrukkracht en tijd nodig, en een klem levert die druk constant en gelijkmatig. Bij het samenstellen van een kast, lade of bladverbinding zet je de delen droog in elkaar, controleer je de haaksheid en pas daarna breng je de lijm aan en zet je alles onder spanning tot de lijm uitgehard is.
Daarnaast fixeer je met een klem je werkstuk voordat je erin zaagt of boort. Een plank die meedraait onder een gatenzaag of wegschuift onder een cirkelzaag levert een scheve snede op en is bovendien gevaarlijk. Ook een geleiderail of zaagmal zet je met twee klemmen vast op het werkstuk, zodat je langs een vaste lijn werkt.
Bij montagewerk gebruik je klemmen om iets tijdelijk op zijn plek te houden. Denk aan een wandpaneel dat je uitlijnt voordat je schroeft, een lijst die je op maat past of een reparatie waarbij een gebroken deel weer tegen elkaar moet komen. Voor het haaks stellen van twee delen tijdens montage zijn handiger dan een gewone klem, omdat die de hoek zelf al vasthouden.
De spanwijdte is de maximale dikte die tussen de beugelarmen past. Meet het dikste werkstuk dat je verwacht en tel daar de dikte van eventuele beschermklosjes bij op. Kies een klem die daar ruim overheen gaat, want een klem die net past werkt in de praktijk lastig en je verliest instelruimte.
De uitlading bepaalt hoe ver vanaf de rand je kunt klemmen. Bij smalle lijsten en randverlijmingen kom je met een korte uitlading prima weg, maar zodra je midden op een paneel druk wilt zetten heb je een diepe beugel nodig. Zonder voldoende uitlading kun je alleen langs de rand spannen, wat bij brede delen tot openstaande naden leidt.
Lichte klemmen met beperkte spankracht zijn bedoeld voor fixeren en positioneren. Voor lijmverbindingen in massief hout heb je aanzienlijk meer kracht nodig, en voor las- en constructiewerk kies je een zware uitvoering. Te weinig kracht geeft een zwakke lijmnaad, te veel kracht in zacht hout drukt vezels in.
Een frame van tempergietijzer of gehard staal buigt nauwelijks uit onder belasting en houdt de armen parallel. Aluminium en spuitgietzink zijn lichter en prettig voor werk boven je hoofd of op de steiger. Kunststof onderdelen kom je tegen bij lichte klemmen en bij niet-krassende drukstukken.
Bij een lijmverbinding plaats je klemmen om de handbreedte langs de naad, aan beide zijden afwisselend, zodat het werkstuk niet trekt. Voor een enkele reparatie volstaan er twee, voor een kastcorpus heb je er al snel een stuk of zes tot acht nodig. Reken liever op één klem te veel dan te weinig, want tijdens het uitharden kun je niet bijbestellen.
Bessey maakt spangereedschap voor dagelijks gebruik in de werkplaats en op de bouw. De schroefklemmen uit de TPN- en LM-series hebben een stevig frame, een doorgeharde spindel en een glijdende arm die onder druk blokkeert in plaats van doorschieten. De drukstukken zijn draaibaar uitgevoerd, zodat de klem ook op schuine vlakken vlak aanligt.
De verschillen tussen de series zitten vooral in framemateriaal en spankracht. Lichtere lijmtangen zijn bedoeld voor houtverbindingen en montagewerk, terwijl de zware uitvoeringen gemaakt zijn voor constructie- en lasklussen waarbij het frame niet mag uitbuigen. Wie regelmatig hetzelfde type verbinding maakt, koopt meestal meerdere klemmen uit dezelfde serie, zodat de spandruk over de hele naad gelijk blijft.
Naast Bessey vind je in het assortiment ook Wolfcraft, Wisent en Alpha Tools, met onder meer eenhandklemmen, veerklemmen en klemmensets voor lichter werk.
Leg altijd een stukje afvalhout tussen het drukstuk en je werkstuk. Zacht hout, gelakte delen en fineer krijgen anders blijvende afdrukken, zeker bij metalen drukplaten. Draai de spindel met de hand aan en gebruik geen verlengpijp: als je zoveel kracht nodig hebt, is de verbinding niet goed voorbereid of past het werkstuk niet.
Verwijder lijm die uit de naad komt zolang die nog niet uitgehard is. Uitgeharde lijm op de spindel of de glijstang maakt de klem stroef en beschadigt bij het losbreken vaak de coating. Veeg de glijstang na gebruik schoon en houd de schroefdraad licht ingevet, dan blijft de klem soepel lopen en voorkom je roestvorming in een vochtige werkplaats.
Berg klemmen hangend of staand op in plaats van los in een la, zodat de armen niet verbuigen en de drukstukken heel blijven. Controleer bij zwaar gebruik regelmatig of de armen nog parallel staan en of de drukstukken niet loszitten. Een klem met een uitgebogen frame verdeelt de druk niet meer gelijkmatig en hoort niet meer thuis bij precisiewerk zoals timmermansgereedschap vraagt.
Voor houtbewerking vormt een set schroefklemmen de basis, aangevuld met een paar lijmtangen voor bredere delen. Schroefklemmen leveren de constante druk die houtlijm nodig heeft en houden hun kracht vast tijdens de hele uithardingstijd. Daarnaast zijn lichte veerklemmen praktisch voor fineer en dunne lijsten, en hoekspanners voor het haaks samenstellen van kaders en kastdelen.
Voor panelen kies je een lijm klem met een lange spanwijdte en een diepe beugel, zodat je ook midden op het vlak druk kunt zetten en niet alleen langs de rand. Plaats de klemmen afwisselend boven en onder het paneel, want als je alles vanaf één kant spant trekt het werkstuk hol. Leg drukklossen tussen klem en paneel om afdrukken te voorkomen en laat de verbinding onder spanning staan tot de lijm volledig is uitgehard.
Bessey klemmen zijn opgebouwd rond een stijf frame en een doorgeharde spindel, waardoor de armen onder hoge druk parallel blijven staan. Daardoor blijft de spandruk over de hele naad gelijk, ook bij lange lijmverbindingen in massief hout. Lichtere klemmen zijn bedoeld om te fixeren en te positioneren, terwijl deze uitvoeringen ook geschikt zijn voor constructie- en lasklussen waarbij het frame belast wordt.
Vuistregel is een klem per handbreedte langs de lijmnaad, afwisselend aan beide zijden geplaatst. Voor een enkele reparatie of een smalle lijst kom je met twee klemmen uit, voor een kastcorpus heb je er meestal zes tot acht nodig. Zet alle klemmen eerst licht aan, controleer de haaksheid en draai daarna pas volledig vast, want naspannen als de lijm al pakt lukt niet meer.
Gebruik altijd een tussenstuk van afvalhout of een niet-krassend drukstuk tussen de klem en het werkstuk. Verdeel de kracht over een groter oppervlak door een langer klosje te nemen in plaats van een klein blokje, zeker bij zacht hout en afgewerkte oppervlakken. Draai daarnaast niet harder aan dan nodig: zodra er een dun lijmrandje uit de naad komt, is de druk voldoende.
Alles voor jouw werkplaats vind je bij BAUHAUS. Naast losse klemmen en klemtangen vind je er ook bankschroeven om zwaar werk vast te zetten en schroefklemmen in de maten die bij jouw verbindingen passen. Zo bouw je stap voor stap een set op die meegroeit met de klussen die je aanpakt.
